موفق به توبه نمىشود ؛ روايتى است مشهور ، گرچه معلوم نيست كه روايت درست باشد ، اما شاهد عرض من است . يزيد به امام سجاد ( ع ) مىگفت : چه كنم كه جبران اين گناه را بكند امام فرمود : نماز غفيله بخوان . زينب مظلومه به امام سجاد گفتند : چه كسى نماز غفيله بخواند ؟ چه كسى توبه كند ؟ امام فرمودند : او موفق به توبه نمىشود ؟ شاهد عرض من اين است كه اگر گناه از روى لجاجت باشد ، گناه از روى جهالت و سفاهت نباشد ، اين آدم به توبه موفق نمىشود ، به اين معنا كه خود را مريض نمىداند تا دوا بخورد يا به دكتر مراجعه كند . و آيه شريفه ، زنگ خطر مىزند كه گناه برايتان يك امر عادى نشود ، يا از روى عناد و جاج نباشد كه اگر ابهت گناه از دل كسى رفت ، ديگر به توبه موفق نمىشود . « انما التوبة علي الله للذين يعملون السوء بجهاله » « 1 » . توبه براى كسى است كه اگر گناه كرد ، فوراً توبه كند . معنايش اين نيست كه اگر كسى در جوانى گناه كرد ، حالا به راستى تلاطم درونى پيدا كرده ، شرايط توبه برايش پيدا شده ، توبه‌اش قبول نشود ؛ مسلم از نظر اسلام توبه او قبول مىشود . پس آيه شريفه زنگ خطر ديگرى مىزند و مىفرمايد : مواظب باش ، اگر گناه كردى فوراً تدارك كن ، زيرا از يادت مىرود ، علاوه

--> ( 1 ) . سوره نساء - آيهء 17 .